Gaudi Antonio (1852-1926), architekt hiszpański szczególnie związany z Barceloną. Urodził się w Reus w Katalonii, w wielodzietnej rodzinie rzemieślniczej. Właściwie nazywał się Antoni Plàcid Guillem Gaudí i Cornet. Ostatecznie rozpowszechniła się skrócona wersja jego nazwiska - Gaudi. W dzieciństwie był chorowity, co miało wpływ na jego dorosłe życie. Poza tym był typem samotnika tkwiącego w swoim własnym świecie i dysponującego niezwykłą wyobraźnią. W tych cechach jego charakteru są wskazywane źródła niezwykłych i oryginalnych projektów architektonicznych. Swoją edukacje zaczął w rodzinnym Reus. W 1875 rozpoczął studia na Escula Tecina Superior de Arquitectura w Barcelonie. W trzy lata później otrzymał dyplom. Początkowo zarobkował jako pomocnik praktykujących architektów, m.in. Joana Martorella, który pomagał mu w zawodowym usamodzielnieniu. Na początku swojej kariery projektował drobne obiekty - małe pawilony, ogrodzenia, bramy wjazdowe, uliczne latarnie. Już wtedy zauważono niezwykłą oryginalność jego pomysłów. Jako punkt przełomowy w jego karierze jest wskazywany moment spotkania Gaudiego z bogatym przemysłowcem Esebim Güellem, który w pełni docenił talent i możliwości architekta. Do swojej śmierci w 1918 r. Güell stale wspierał Gaudiego, zamawiając u niego szereg projektów. 

Wśród wczesnych prac Gaudiego znajduje się projekt Casa Vicens (1878-1880). W budowli tej architekt posłużył się zestawieniem wielu tradycyjnych motywów. Poza tym zastosowano w nim zróżnicowane elementy dekoracyjne - pręty z kutego żelaza, a zwłaszcza barwną dekorację ceramiczną, które materiałem i formą kontrastowały ze sobą. W grupie innych, wczesnych projektów znajdowały się również pałac dla rodziny Güell (1885-1889) i rezydencja biskupia w Astorga (1887-1893).  Wszystkie te projekty mieściły się w nurcie, który można określić jako eklektyczny, wykorzystujący w nowych kombinacjach znane rozwiązania stylistyczne. Wkrótce Gaudi wykształcił własny, bardzo charakterystyczny styl, którego ścisła klasyfikacja jest dość trudna. W 1883 roku architekt otrzymał zamówienie na swój największy projekt, w który był zaangażowany przez całe życie. Barceloński kościół Sagrada Familia, w swoich początkowych projektach miał nawiązywać do gotyckich katedr. W latach 1884-1891 zrealizowano jego część podziemną. W 1891 rozpoczęto budowę transeptu (nawa poprzeczna kościoła, nadająca mu plan krzyża). W trakcie realizowania tych partii kościoła pierwotny, ściśle nawiązujący do gotyku projekt, zaczął podlegać twórczym przekształceniom. Gaudi w coraz swobodniejszy sposób formował inspirowane gotykiem elementy tworząc coraz bardziej oryginalne formy. Najlepiej tą tendencję ilustrują wieże Sagrada Familia, bardzo strzeliste, smukłe iglice górujące nad miastem, które bywają porównywane do kopców termitów. Rozwinięcie tego indywidualnego stylu zaowocowało kolejnymi, mniejszymi projektami. Wśród nich warto wymienić barcelońskie Casa Batllo (1905-1906) i Casa Mila (1906-1910). Ważnym projektem było założenie parku Güell (1900-1914) i niedokończona kaplica w Sta Coloma de Cervello (od 1898). Pod koniec życia Gaudi niemal całkowicie poświęcił się pracom przy Sagrada Familia. Doświadczenia osobiste, śmierć krewnych i bliskich przyjaciół między 1910 a 1918 przyczyniły się do pogłębienia religijności architekta. W czerwcu 1926 r. Gaudi został potrącony przez tramwaj i wkrótce zmarł w wyniku odniesionych obrażeń. Zgodnie ze swoim życzeniem został pochowany w niedokończonym kościele Sagrada Familia.

Casa Mila została wzniesiona w latach 1906-1910 w centrum Barcelony. Swój projekt Gaudi wykonał dla bogatego przedsiębiorcy Pere Mili. W trakcie realizacji pojawiały się liczne perturbacje prowadzące do sporów architekta i inwestora. Powstały obiekt był bardzo odważny i kontrowersyjny. Swoim wyglądem z zewnątrz jak i w dekoracji wnętrz proponował zupełnie nowe pomysły i formy. W planie budynku, w układzie ścian przeważają organiczne, faliste linie. Trudno tu odnaleźć proste odcinki i wyraźnie zaznaczone kąty. Zasada ta dotyczyła projektu ścian zewnętrznych i wewnętrznych, wykroju okien i drzwi. Budynek zajmuje narożną działkę u zbiegu ulic Passeig de Grácia i Provença. Jego plan z falującymi ścianami można wpisać w prostokąt, z jednym, ściętym narożnikiem, który zajmuje fasada eksponowana od strony skrzyżowania ulic. Z tego powodu w tym miejscu widz ma możliwość oddalenia się i zobaczenia budynku w szerszej perspektywie. Cały gmach, wraz z podpiwniczeniem ma dziewięć kondygnacji. Wewnątrz bloku zabudowy znajdują się dwa dziedzińce, podwórka przypominające owalne studnie. Pozwalają one oświetlenie pomieszczeń wewnątrz budynku. Oglądając ten obiekt z rożnych punktów widokowych, możemy za każdym razem być zaskoczeni. Od strony elewacji, z wnętrza podwórek,  na tarasie czy też w różnych jego pomieszczeniach Gaudi oferował zupełnie nowe formy architektoniczne. Naczelną zasadą było nawiązanie do płynnych linii obecnych w świecie przyrody. Stosował falujące krzywizny w miejscach gdzie tradycyjna architektura proponowała zwykle linie proste i prostopadłe podziały. Patrząc na fasadę Casa Mila pierwsze wrażenie jest związana ze skalą i kolorystyką budynku. Jest to okazały, wielkomiejski gmach o rozmiarach wielu innych kamienic. Jednak pozbawiony tradycyjnych podziałów, kolumnowych dekoracji, wydaje się jakby wykuty z pojedynczego, gigantycznego bloku kamienia, którego jasny, niemal biały odcień, odbijając światło kontrastuje z błękitem nieba. Dynamicznie rozfalowana, monumentalna fasada w kolorze naturalnego kamienia może kojarzyć się ze stromym, skalnym klifem, w którym wydrążono owalne jamy okien. Ta niezwykła forma wpłynęła na odbiór wśród mieszkańców Barcelony, którzy Casa Mila nazwali La Pedrera (Kamieniołom). W tym jednolitym bloku poprowadzono poziomo, również falujące wypukłości, bruzdy, które wydzielają sześć kondygnacji. Na poziomie ulicy jest ona wyższa, z dwoma rzędami witryn i okien. Powyżej znalazły się piętra o podobnej wysokości. Jak już powiedziano otwory drzwi i okien przypominają wejścia do jam. Są pozbawione kątów prostych. Niektóre z nich cofając się zostawiają miejsce na balkony, których istnienie podkreślają ciemne, metalowe balustrady, które z daleka wyglądają jak skłębione rośliny lub fantastyczne zwierzęta pełzające po powierzchni kamieni. Całą bryłę wieńczą wysokie, połacie dachu w których wydrążone mniejsze okienka. Ponad nim górują niezwykłe, spiralnie skręcające się kominy. Całość przełamywała znane, architektoniczne zasady. Konsekwentnie, we wnętrzu pojawiły sie podobne, płynne linie ścian, podporządkowane im dekoracje i wyposażenie, projektowane przez Jose Marię Jujol’a. W 1984 roku budynek znalazł się na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO.

W swoich projektach Gaudi korzystał z całego bogactwa tradycji architektonicznych, w twórczy sposób je przekształcając i nadając im bardzo indywidualną postać. Często decydował się na nieregularne plany budowli, fantazyjne, płynne układy ścian i dekoracji, dla których inspiracją mógł być świat flory i fauny. Istotną rolę w jego realizacjach odgrywają detale i dekoracje wykonywane z różnych, kontrastujących ze sobą materiałów. W efekcie często uzyskiwał bardzo ekspresyjne, barwne rezultaty, które znakomicie ożywały w klimacie i otoczeniu Katalonii. Konstrukcyjnie jego realizacje w pełni wykorzystywały nowe materiały i rozwiązania inżynieryjne przełomu XIX i XX w.

Piotr Gryglewski