Afrodyta z Knidos Praksytelesa

Autor oryginału Praksyteles
Ok. 360 - 330 rok p.n.e., sztuka antyczna, okres klasyczny, świątynia w Knidos, Grecja
Autor kopii nieznany
II wiek p.n.e., sztuka antyczna, okres hellenistyczny
Rzeźba z białego marmuru (oryginalnie mogła być polichromowana)
Wysokość 204 cm
Museo Pio-Clementino, Muzeum Pio Clementino, Muzea Watykańskie, Watykan, Włochy

Źródło fotografii:
https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Colonna_Venus#/media/File:Af...

Naga, młoda kobieta z głową przechyloną delikatnie w lewo, stoi wsparta na palcach lewej nogi. Prawą dłonią osłania łono.
Lewa ręka lekko uniesiona.
Z palców spływa miękka draperia, częściowo przesłaniając wysoki dzban ustawiony przy niej na niskim profilowanym filarze.
Całość usytuowana na płaskim, marmurowym postumencie.
Krągłe, jędrne ciało Afrodyty jest jedwabiście gładkie.
Wzrok skierowany w dal.
Faliste pasma włosów rozdzielone przedziałkiem, zaczesane do tyłu.
Nad karkiem upięte w kok otoczony opaską. Druga opaska obejmuje głowę nad niskim czołem. Czoło podkreślone opadającymi łukami brwi.
Tuż pod nimi duże, migdałowe oczy bez zaznaczonych źrenic. Nos prosty. Małe, pełne usta. Drobny, zaokrąglony podbródek.
Przy krótkiej szyi gładko zarysowane linie obojczyków. Szerokie, kształtne barki.
Rozbudowana klatka piersiowa o krągłych, szeroko rozstawionych piersiach.
Wokół lewego, lekko odwiedzionego ramienia gładka obręcz bransolety.
Uwypuklony, jędrny brzuch. Pełne biodra i pośladki.
Wzdłuż lekko pochylonych pleców zagłębienie linii kręgosłupa.
Łagodnymi uwypukleniami zaznaczone łopatki i mięśnie krzyża.
Prawa noga wyprostowana, stopa skierowana delikatnie na zewnątrz.
Przy lewej lekko zgiętej w kolanie i wspartej na palcach, brzusiec wysokiego dzbana - hydrii.
Jego gładką powierzchnię ozdabia pojedynczy wypukły ornament wolutowy.

    Wokół kostek Afrodyty, poniżej jej kolan i wokół palców prawej dłoni pojedyncze cienkie, nierówne linie w jaśniejszym odcieniu. Znaczą miejsca rekonstrukcji, są śladami łączenia fragmentów rzeźby. Na podbródku śladowo ukruszony marmur.
Nagość Afrodyty i motyw wody w postaci dzbana nawiązują do mitu jej narodzin, według którego bogini wyłoniła się z morza w postaci dojrzałej kobiety. Woda i kąpiel symbolizują tu oczyszczenie oraz odzyskiwanie sił witalnych, są źródłem młodości. Praksyteles ukazując Afrodytę osłaniającą łono przed kimś, kto ją zauważył, wprowadził do swojego dzieła narrację. Gest przesłonięcia łona nazwany „pudica”, czyli „skromny”, był przez kolejne stulecia powtarzany w sztuce kobiecego aktu. Posąg przez wieki znajdował się w okrągłej świątyni Afrodyty w nadmorskim mieście Knidos. Jego mieszkańcy uznawali boginię za swoją patronkę, nazywali ją przydomkiem „euploia”, który oznaczał „opiekunka żeglarzy”. Dzieło Praksytelesa było pierwszym pełnowymiarowym aktem kobiecym w dziejach greckiej sztuki. Pokrywała je polichromia autorstwa malarza Nikiasza, artysty równie słynnego, jak Praksyteles. Rzeźba została zniszczona prawdopodobnie w roku 475 w pożarze pałacu w Konstantynopolu. Obecnie znana jest z późniejszych, rzymskich kopii. Na podstawie odnalezionej antycznej monety z Knidos, z wizerunkiem dzieła Praksytelesa, za najwierniejszą pierwowzorowi uznaje się rzeźbę Wenus Colonna z Muzeum w Watykanie.
Siłę oddziaływania Afrodyty Knidyjskiej przybliżyć nam mogą słowa Ericha Gombricha, który stwierdził, że w czasach Praksytelesa rzeźby: "zaczęły poruszać się i oddychać pod dłońmi utalentowanego rzeźbiarza, i stoją przed nami jak prawdziwe istoty ludzkie, a jednak jak istoty
z innego, lepszego świata."

Audiodeskrypcja: Agnieszka Kramza, Barbara Szymańska
Fundacja Audiodeskrypcja
www.isztuka.edu.pl

źródła i polecane strony:
http://www.wiw.pl/kulturaantyczna/twardecki/termin.asp?et=00005
http://www.perseus.tufts.edu/hopper/artifact?name=Aphrodite+of+Knidos&ob...
http://www.oneonta.edu/faculty/farberas/arth/ARTH209/venus_knidos.html
http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/greece/hetairai...
http://www.mlahanas.de/Greeks/Arts/Erotic.htm
http://www.ancientartpodcast.org/blog/tag/praxiteles/
http://www.thehistoryblog.com/archives/date/2011/06/02
http://www.historyextra.com/blog/scandal-praxiteles%E2%80%99-aphrodite
http://www1.union.edu/wareht/gkcultur/guide/19/mel.html
http://sztukaantyku.blog.polityka.pl/2010/04/27/afrodyta-z-knidos-i-prze...
http://blog.monikasjourney.com/#post70
http://vegunleryurumeyebasladi.tumblr.com/post/42659974352/subat-9
 

Przejdź do audiodeskrypcji i analizy wybranego dzieła

Grantodawcy

Logotyp programu Kultura Dostępna oraz Narodowego Centrum Kultury
Wschodzący Białystok - logotyp miasta Białystok
Żubr - logotyp Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego
Logotyp Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego