Łuk Konstantyna – monumentalna brama upamiętniająca triumf cesarza

Fotografia: Łuk Konstantyna – monumentalna brama upamiętniająca triumf cesarza

Autor nieznany
312 – 315 r., sztuka rzymska, okres cesarstwa, Rzym, Włochy
Budowla z marmuru, purpurowo-czerwona skała wulkaniczna jako tło dla medalionów Hadriana, zielona dla głównego fryzu, szaro-zielona dla postumentów i fioletowa dla posągów
Wysokość 21 m, szerokość 26 m, głębokość 7,5 m
Wysokość wejść bocznych 7 m, głównego 12 m
Rzym, Włochy

Źródła fotografii:
Wikimedia
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Luk_Konstantyna_4DSC...
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Luk_Konstantyn...
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Arco_di_Costan...
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Luk_Konstantyn...
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Lik_Konstantyn...
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/FriezeNorth5.jpg

Monumentalna, prostokątna brama z trzema łukowatymi wejściami od strony południowej i północnej.
Na krótszych bokach i nad bocznymi wejściami, medaliony o średnicy około 2,5 metra.
Na nich reliefowe wyobrażenia.
Od wschodu Apollo - słońce w powłóczystej szacie, powozi unoszącym się znad fal rydwanem, zaprzężonym w cztery rumaki.
Od zachodu Diana - księżyc w rozwianej szacie. Jej rydwan i rumaki suną w dół.
Nad bocznymi wejściami od południa z lewej medalion ukazujący wyjazd na łowy, z prawej polowanie na niedźwiedzia - ofiarę Diany.
Od północy z lewej, polowanie na dzika - ofiarę Apollo, z prawej polowanie na lwa - ofiarę Herkulesa.
Poniżej medalionów fryz ze zwycięską kampanią wojenną Konstantyna. Obiega bramę.
Od zachodu wyjazd Cesarza z Mediolanu, od południa z prawej oblężenie Werony, z lewej bitwa przy moście Mulwijskim.
Od wschodu cesarz wprowadza armię do Rzymu, od północy z lewej przemawia do obywateli na Forum Romanum, z prawej obdarowuje lud wyciągający do niego dłonie.
Cesarz na wszystkich scenach ukazany frontalnie, wyżej od żołnierzy i ludzi przedstawionych profilem.
Włosy płytko zarysowane, fałdy szat zaznaczone głębokimi żłobieniami.
Fryz od południa i od północy łączy się z środkowym, największym wejściem.
Po bokach wszystkich wejść pojedyncze, marmurowe kolumny korynckie na wysokich bazach. Bazy od frontu zdobi relief skrzydlatej, rzymskiej bogini zwycięstwa - Wiktorii w długiej szacie.
W jej dłoniach palmowy liść.
Na każdym z boków rzymski legionista prowadzi jeńca.
Na trzonach kolumn pionowe żłobienia.
Wokół kielichów głowic wiją się liście akantu.
Na nich wsparta pozioma belka z trzech schodkowo zarysowanych listew.
Nad nią gzyms ze skośnie podciętej płyty zdobiony obłymi reliefami tzw. wolimi oczami.
Na osi kolumn, na postumentach około 3 metrowe posągi pokonanych dostojników reprezentujących Daków - naród podbity przez Trajana.
Ubrani w długie szaty i tuniki. Na głowach hełmy.
Zasępione, brodate twarze o realistycznym modelunku. Dłonie skrzyżowane przed sobą.
Po bokach, pomiędzy posągami po dwie prostokątne płyty. Na nich głębokie płaskorzeźby.
Od północy z lewej "pożegnanie" i "powitanie" cesarza Marka Aureliusza po zwycięstwie
w wojnach naddunajskich z Germanami i Jazygami.
Z prawej "hojność" i "łaska" cesarza ukazanego na podwyższeniu na tronie w otoczeniu czterech starszych dostojników oraz zwróconego w prawo ku pokonanym brodatym barbarzyńcom.
Od południa "dane przez cesarza" - władca dotyka głowy brodatego barbarzyńcy, oraz "wiedzeni przed cesarza" Legioniści ciągną barbarzyńców przed oblicze Marka Aureliusza.
Po prawej "przemówienie cesarza do legionów rzymskich" i "oczyszczenie" rytuał złożenia zwierząt; byka, owcy i świni w ofierze dla rzymskiego Boga wojny - Marsa.
Nad centralnym wejściem po obu stronach,
łaciński napis oryginalnie inkrustowany pozłacanym brązem:
MP CAES FL CONSTANTINO MAXIMO
P F AUGUSTO SPQR
QUOD INSTINCTU DIVINITATIS MENTIS
MAGNITUDINE CUM EXERCITU SUO
TAM DE TYRANNO QUAM DE OMNI EIUS
FACTIONE UNO TEMPORE IUSTIS
REM PUBLICAM ULTUS EST ARMIS
ARCUM TRIUMPHIS INSIGNEM DICAVIT
Cesarzowi Cezarowi Flawiuszowi, Konstantynowi Maksymiuszowi,
Piusowi, Feliksowi Augustowi, Senatowi i ludowi rzymskiemu,
skoro z inspiracji Boskiej, z wielkoduszności swojej,
z pomocą armii swojej uwolnił w owym czasie kraj od tyrana
i wszelkiej jego władzy, wspieranej przez gwardię,
łuk ten poświęcono na znak triumfu

    Okazały i bogato zdobiony Łuk Konstantyna powstał w stosunkowo krótkim czasie - na przestrzeni niecałych dwóch lat, co uważa się za jeden z powodów wykorzystania fragmentów z innych budowli. W latach osiemdziesiątych po renowacji zabytku sformułowano hipotezę, że powstał z przekształcenia łuku wzniesionego na cześć cesarza Hadriana. Również z okresu jego panowania są medaliony nad bocznymi wejściami. Płyty z płaskorzeźbami pochodzą z nieznanego pomnika dedykowanego Markowi Aureliuszowi, a posągi Daków prawdopodobnie z Forum Trajana. Postacie Wiktorii na bazach kolumn stylem nawiązują natomiast do łuku Septymiusza Sewera. Jak pisze Gilbert Picard, Konstantyn "łupiąc elementy budowli od swoich poprzedników nie chciał obrażać ich pamięci, lecz przedstawić się jako ich naśladowca w praktykowaniu głównych cnót władcy".
Łuk miał upamiętniać zwycięską bitwę Konstantyna Wielkiego z 312 roku przy Moście Mulwijskim z wojskami Maksencjusza, a także uhonorować dziesięciolecie jego panowania.

Audiodeskrypcja: Aleksandra Niedzielska-Sarnes, Barbara Szymańska
Fundacja Audiodeskrypcja
www.isztuka.edu.pl

Źródła i polecane strony:
G.H. Picard, Sztuka Rzymska, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1975.

Romano Impero
http://www.romanoimpero.com/2010/10/arco-di-costantino.html

Arch Constantine
http://www.rome101.com/Topics/ArchConstantine/

Rzym.pl
http://rzym.pl/luk-konstantyna.html

Ancient History
http://www.ancient.eu/article/497/

Elizabeth Marlowe, The Arch of Constantine and the Roman Cityscape
https://www.colgate.edu/portaldata/imagegallerywww/fab2bcd8-33c3-4d30-a2...

Mark Wilson Jones, Genesis and Mimesis - The Design of the Arch of Constantine in Rome
https://courses.marlboro.edu/pluginfile.php/53615/mod_page/content/11/M....

Przejdź do audiodeskrypcji i analizy wybranego dzieła

Grantodawcy

Logotyp programu Kultura Dostępna oraz Narodowego Centrum Kultury
Wschodzący Białystok - logotyp miasta Białystok
Żubr - logotyp Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego
Logotyp Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego