Schemat systemu przyporowego

Fotografia: Schemat systemu przyporowego

Jean d’Orbais, Jean Le Loup,  Gaucher de Reims, Bernard de Soissons
1211 - 1300 r., sztuka gotycka, okres dojrzałego gotyku, Reims, Francja
Kamienne filary i łuki przyporowe
Wysokość nawy głównej 38 m, naw bocznych ok. 16,5 m, przypór zewnętrznych około 33 m, spiczastych zwieńczeń około 9 m
Szerokość fasady kościoła 34 m
Katedra Notre-Dame, Reims, Francja

Źródło fotografii:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Strebewerk-2.j...

Wyobrażona linia tnąca odcina ścianę frontową kościoła, odsłaniając przed nami przekrój wysokiej nawy głównej zwieńczonej wysokim, dwuspadowym dachem oraz
dwóch, niemal dwukrotnie niższych naw bocznych, krytych dachem jednospadowym, tak zwanym pulpitowym.
Szerokie sklepienie nawy głównej zarysowane łukiem ostrym.
Jego ramiona w formie żeber spływają po ścianach na filary międzynawowe.
Na nich przenikają w wąskie półkolumny, formując ciągłe linie tak zwane służki.
Służki wtopione w powierzchnię filarów tworzą filary wiązkowe.
W ostrołukowych nawach bocznych żebra sklepienne spływają na filary międzynawowe i na filary przylegające do ścian bocznych.
Od zewnątrz, do bocznych ścian przylegają filary pełniące funkcję przypór.
Każdy filar zwieńczony ozdobnym, spiczastym elementem.
Filary wznoszą się do wysokości dachu nawy głównej.
Od jej ścian, ponad dachami naw bocznych, pod lekkim skosem w dół w kierunku filarów, przerzucone jeden nad drugim po dwa łęki, tak zwane łuki przyporowe.
Wyższe łuki opadają tuż pod zwieńczeniem filarów na wysokość około 33 m, dolne łączą się z nimi na wysokości około 28 m.
Każdy łuk od góry nakryty gzymsem, ozdobionym dekoracyjnie skręconymi liśćmi - żabkami. Trójkątne przestrzenie po bokach, pomiędzy gzymsem a łukiem, zamurowane.

    System przyporowy to konstrukcja z łęków i filarów przyporowych (wież sił) umożliwiająca wykonywanie na dużej wysokości sklepień o dużych  rozpiętościach. Ciężar sklepień dzięki tym konstrukcjom rozkłada się na filary wewnętrzne za pośrednictwem służek i na zewnętrzne filary przyporowe za pośrednictwem łuków przyporowych.
System przyporowy zastosowano po raz pierwszy podczas przebudowy prezbiterium kościoła opactwa benedyktynów w Saint-Denis pod Paryżem w latach 1140-1144. Przebudowę tę, podjętą z inicjatywy opata Sugera, przyjmuje się jako początek gotyku ze względu na jednoczesne zastosowanie elementów typowych dla stylu: sklepienia krzyżowo-żebrowego, przypór i łuków przyporowych oraz łuku ostrego w konstrukcji i dekoracji.

Audiodeskrypcja: Marta Golik-Gryglas, Barbara Szymańska
Fundacja Audiodeskrypcja
www.isztuka.edu.pl

Źródła i polecane strony:
Gotyk. Architektura, rzeźba, malarstwo, red. Rolf Toman, 2000.
S. Kozakiewicz red., Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1976.
http://www.sztukanamaturze.pl/pojecia_architektura.html
 

Przejdź do audiodeskrypcji i analizy wybranego dzieła

Grantodawcy

Logotyp programu Kultura Dostępna oraz Narodowego Centrum Kultury
Wschodzący Białystok - logotyp miasta Białystok
Żubr - logotyp Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego
Logotyp Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego